ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ
Νομοσχέδιο που γιγαντώνει ΕΥΔΑΠ-ΕΥΑΘ, ενισχύει τη ΡΑΑΕΥ
και ανοίγει δρόμο για ακριβότερο νερό
Παρά τις σφοδρές αντιδράσεις σχεδόν του συνόλου των θεσμικών φορέων που εμπλέκονται στη διαχείριση του κύκλου του νερού, των εργαζομένων και των τοπικών κοινωνιών, η κυβέρνηση προχώρησε στην κατάθεση στη Βουλή του νομοσχεδίου για την Επέκταση αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ.
Παρά τη διαχρονικά εκφρασμένη βούληση της κοινωνίας για αποκλειστικά δημόσια διαχείριση του νερού, παρά τη σειρά αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας που υπερασπίζονται τον αποτελεσματικό δημόσιο έλεγχο της ύδρευσης, η κυβέρνηση, αφού οδήγησε τους οργανισμούς ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης σε ασφυξία μέσα από υποστελέχωση, υποχρηματοδότηση και εκτίναξη του ενεργειακού κόστους, προχωρά δια της πλαγίας σε έμμεση ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης του κύκλου του νερού.
Το νομοσχέδιο δεν απαντά στα πραγματικά προβλήματα: τις διαρροές, τα γερασμένα δίκτυα, την έλλειψη προσωπικού, την ενεργειακή εξάρτηση, την υπεράντληση, την άναρχη κατανάλωση και την απουσία ολοκληρωμένου σχεδίου προστασίας των υδατικών πόρων. Αντί να ενισχύσει τους δημόσιους και δημοτικούς φορείς, μεταφέρει αρμοδιότητες, υποδομές, οικονομικές υποχρεώσεις και κρίσιμες αποφάσεις σε μεγαλύτερα εταιρικά σχήματα και σε ρυθμιστικούς μηχανισμούς απομακρυσμένους από τις τοπικές κοινωνίες.
Οι βασικές επιδιώξεις του νομοσχεδίου είναι:
- τιμολόγια που εγκρίνονται και εποπτεύονται από τη ΡΑΑΕΥ, απομακρύνοντας ακόμη περισσότερο την τιμολογιακή πολιτική από τις τοπικές κοινωνίες και τα αιρετά όργανα·
- συγκέντρωση αρμοδιοτήτων σε μεγάλα εταιρικά και υπερτοπικά σχήματα, με κεντρικούς πυλώνες την ΕΥΔΑΠ, την ΕΥΑΘ και τον ΟΔΥΘ Θεσσαλίας, σε συνέχεια ενός ευρύτερου σχεδιασμού για τη διαχείριση του νερού σε όλη τη χώρα·
- κλειστές fast-track αναθέσεις έργων, με περιορισμένο ανταγωνισμό και ανεπαρκή δημόσια τεκμηρίωση της αναγκαιότητας, του κόστους και των περιβαλλοντικών συνεπειών τους·
- δημιουργία σοβαρής εργασιακής αβεβαιότητας, με μεταφορά προσωπικού σε νέα εταιρικά σχήματα χωρίς πλήρη και μόνιμη κατοχύρωση όλων των μισθολογικών, υπηρεσιακών και εργασιακών δικαιωμάτων·
- μετακύλιση του κόστους των νέων υποδομών, των επενδύσεων, των χρεών και των έργων λειψυδρίας στους καταναλωτές, μέσα από τη λογική της ανάκτησης κόστους.
Η κυβέρνηση, με προσχηματική επίκληση της λειψυδρίας και χωρίς να εφαρμόζει καμία σοβαρή πολιτική ορθολογικής, φιλοπεριβαλλοντικής και οικολογικής διαχείρισης στο σκέλος της ζήτησης του νερού, επιχειρεί να παρουσιάσει ως μονόδρομο αυτό που η κοινωνία έχει απορρίψει εδώ και χρόνια: την επιθετική είσοδο μεγάλων ιδιωτικών συμφερόντων στη διαχείριση του κύκλου του νερού.
Τα προβλήματα που υπάρχουν στον κύκλο του νερού είναι υπαρκτά. Όμως δεν τα δημιούργησε η «πολυδιάσπαση» των ΔΕΥΑ από μόνη της. Τα δημιούργησαν η χρόνια υποχρηματοδότηση, η απουσία δημόσιου σχεδιασμού, η υποστελέχωση, η εργολαβοποίηση κρίσιμων λειτουργιών, η ενεργειακή ακρίβεια και η αντιμετώπιση του νερού ως κόστους που πρέπει να ανακτηθεί από τον πολίτη. Η απάντηση σε αυτά δεν είναι η κατάργηση της τοπικής διαχείρισης, αλλά η ενίσχυσή της με πόρους, προσωπικό, διαφάνεια και δεσμευτικό δημόσιο σχεδιασμό.
Η βούληση της κοινωνίας, τα κινήματα του δημόσιου νερού και οι αποφάσεις του ΣτΕ διέσωσαν μέχρι σήμερα το νερό από το να ακολουθήσει τον δρόμο του ρεύματος: ιδιωτικοποίηση, χρηματιστικοποίηση, ρήτρα κόστους, ακριβοί λογαριασμοί και κοινωνικός αποκλεισμός. Το νερό δεν πρέπει να γίνει το επόμενο πεδίο κερδοφορίας των ίδιων συμφερόντων που κερδοσκόπησαν στην ενέργεια.
Είναι επίσης κρίσιμο ότι η πολιτική απόφαση προηγείται της γνώσης των πραγματικών δεδομένων. Πρώτα επιβάλλεται η μεταφορά και μετά θα ολοκληρωθούν αποτιμήσεις, τεχνικοί έλεγχοι, καταγραφή υποχρεώσεων, επενδυτικά σχέδια και εκτίμηση επιπτώσεων στα τιμολόγια. Αυτή η σειρά δεν συνιστά σοβαρή μεταρρύθμιση. Συνιστά προαποφασισμένη συγκεντροποίηση.
Η δυνατότητα των Δήμων να διατηρήσουν τυπικά την κυριότητα των παγίων δεν αναιρεί το πρόβλημα. Αν η χρήση, η διαχείριση, η εκμετάλλευση, η συντήρηση, τα έργα και η τιμολογιακή πολιτική μεταφέρονται στην ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ, τότε ο Δήμος μένει ιδιοκτήτης στα χαρτιά αλλά χάνει τον ουσιαστικό έλεγχο. Αυτό δεν είναι προστασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Είναι αφαίρεση αρμοδιότητας με θεσμικό περιτύλιγμα.
Οι κατεπείγουσες διαδικασίες για τα έργα λειψυδρίας δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως λευκή επιταγή για κλειστές αναθέσεις, ανεπαρκή περιβαλλοντικό έλεγχο και επιλογές έργων χωρίς δημόσια τεκμηρίωση. Η λειψυδρία απαιτεί σχέδιο εξοικονόμησης, προστασίας υδροφορέων, μείωσης διαρροών, επαναχρησιμοποίησης νερού, αλλαγής υδροβόρων πρακτικών και δημόσιας λογοδοσίας. Δεν αντιμετωπίζεται με εργολαβικές fast-track λύσεις που θα πληρωθούν από τους λογαριασμούς των πολιτών.
Η απόσυρση του νομοσχεδίου είναι το επόμενο κρίσιμο ορόσημο στον αγώνα για το δημόσιο νερό. Είναι μάχη που αφορά τους καταναλωτές, τους εργαζόμενους, τους αγρότες, τους Δήμους, τις τοπικές κοινωνίες και κάθε πολίτη που δεν θέλει το νερό να μετατραπεί σε ακόμη ένα ακριβοπληρωμένο εμπόρευμα.
Καλούμε τα κόμματα, τους βουλευτές, τις τοπικές κοινωνίες, το συνδικαλιστικό κίνημα στον κύκλο του νερού, τους επιστημονικούς και αυτοδιοικητικούς φορείς να αντιδράσουν δυναμικά και συντονισμένα, ώστε να αποσυρθεί το νομοσχέδιο.
Παρά τη σύμπλευση της κυβέρνησης με τα μεγάλα συμφέροντα και την προσπάθεια να ψηφιστεί το νομοσχέδιο μέσα στον προεκλογικό Αύγουστο μιας κυβέρνησης σε αποδρομή, υπάρχουν οι κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις που μπορούν να το αποτρέψουν για ακόμη μία φορά.
Το κίνημα του δημόσιου νερού έχει δώσει πολλές νικηφόρες μάχες τα τελευταία χρόνια. Και μπορεί να κερδίσει ξανά, αν η αντίδραση γίνει μαζική, τεκμηριωμένη και αποφασιστική.
Απαιτούμε:
- Άμεση απόσυρση του νομοσχεδίου.
- Πραγματική δημόσια διαβούλευση με Δήμους, ΔΕΥΑ, ΚΕΔΕ, ΕΔΕΥΑ, εργαζόμενους, αγρότες, επιστημονικούς φορείς και τοπικές κοινωνίες.
- Μαζική στελέχωση των οργανισμών ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης με τακτικό προσωπικό πλήρων δικαιωμάτων.
- Σταθερή δημόσια χρηματοδότηση για αντικατάσταση δικτύων, μείωση διαρροών, προστασία υδροφορέων και ενεργειακή αυτονομία.
- Μειωμένο ενεργειακό κόστος για τις ΔΕΥΑ και τους δημόσιους φορείς νερού.
- Καμία αύξηση τιμολογίων και καμία μετακύλιση του κόστους της λεγόμενης μεταρρύθμισης στους πολίτες.
- Καμία διακοπή νερού σε ευάλωτα νοικοκυριά και θεσμοθέτηση ουσιαστικής κοινωνικής προστασίας στην πρόσβαση στο νερό.
Το νερό δεν ανήκει στις εταιρείες, στους εργολάβους, στους μετόχους ή στις ρυθμιστικές αρχές. Ανήκει στην κοινωνία. Είναι δημόσιο αγαθό, όρος ζωής και κοινό δικαίωμα.
