Αθήνα, Δευτέρα 20 Ιουλίου 2026
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ
Το νέο κυβερνητικό νομοσχέδιο για το νερό – «Επέκταση αρμοδιοτήτων Ε.ΥΔ.Α.Π. Α.Ε. και Ε.Υ.Α.Θ. Α.Ε., ενίσχυση της Ρ.Α.Α.Ε.Υ., ρυθμίσεις για τον Ο.Δ.Υ.Θ. και λοιπές διατάξεις» – Από τις τοπικές κοινωνίες στις εταιρείες – Από το δημόσιο αγαθό στη λογική του κόστους
Συναδέλφισσες,-οι,
Το νέο σχέδιο νόμου δεν αποτελεί μια μεμονωμένη νομοθετική πρωτοβουλία. Εντάσσεται σε μια συνεχή πολιτική που εφαρμόζεται από το 2019 και αποσκοπεί στη ριζική αναδιάρθρωση της διαχείρισης των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης μέσω της συγκέντρωσης αρμοδιοτήτων, της λειτουργίας με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια και της σταδιακής απομάκρυνσης των τοπικών κοινωνιών από τη λήψη αποφάσεων.
Με το νομοσχέδιο αυτό επεκτείνονται οι αρμοδιότητες ύδρευσης και αποχέτευσης της ΕΥΑΘ και της ΕΥΔΑΠ σε Βοιωτία Εύβοια & Φωκίδα με την απορρόφηση 43 συνολικά παρόχων (26 τμήματα δήμων, 7 ΔΕΥΑ, 8 ΤΟΕΒ) και αναλαμβάνουν επιπλέον την αρμοδιότητα άρδευσης της περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας. Με αυτό τον τρόπο συγκεντρώνονται σε δύο φορείς δίκτυα, υποδομές και αρμοδιότητες διαχείρισης ενώ ενισχύεται η ΡΑΑΕΥ στον έλεγχο τιμολογίων και παρόχων και όχι μόνο, μιάς και θα αποφασίζει ακόμα και για τη σύσταση νέων Γενικών Διευθύνσεων στην ΕΥΔΑΠ. Ταυτόχρονα δημιουργούνται ειδικές διαδικασίες ταχείας ανάθεσης για έργα λειψυδρίας με μειωμένες εγγυήσεις διαφάνειας και ελέγχου. Εμμέσως και με υπουργική απόφαση που αναφέρεται στη ΡΑΕΥΥ υποχρεώνεται η ΕΥΔΑΠ στα πλαίσια της πιστοποίησης της επάρκειας της να καθίσταται υπόχρεη για το ελάχιστο απαιτούμενο επίπεδο παρεχόμενων υπηρεσιών που θα παρέχουν οι ΔΕΥΑ και ΟΤΑ χωρίς καμία πρόβλεψη μεταβατικότητας.
Παρότι η αιτιολογία του νομοσχεδίου κάνει λόγο για «εκσυγχρονισμό», «αποτελεσματικότητα» και «καλύτερη διαχείριση», οι προτεινόμενες διατάξεις δημιουργούν σοβαρούς προβληματισμούς.
Ενίσχυση της ΡΑΑΕΥ και ρυθμιστικό μοντέλο αγοράς
Η περαιτέρω ενίσχυση της ΡΑΑΕΥ, ιδιαίτερα ως προς την έγκριση των τιμολογίων και τη ρυθμιστική εποπτεία, ενσωματώνει ακόμη περισσότερο το μοντέλο που εφαρμόζεται στις αγορές ενέργειας και φυσικού αερίου. Ωστόσο, το νερό δεν αποτελεί εμπορικό προϊόν αλλά θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα και δημόσιο αγαθό. Η εξομοίωση των υπηρεσιών ύδατος με δίκτυα που λειτουργούν σε ανταγωνιστικές αγορές δημιουργεί εύλογες ανησυχίες.
Κίνδυνος ανάληψης υψηλών οικονομικών υποχρεώσεων από την ΕΥΔΑΠ
Με το προσχέδιο του νομοσχεδίου που έχει κατατεθεί στη βουλή δεν διασφαλίζεται ότι δεν θα μεταφερθούν στην ΕΥΔΑΠ οικονομικές υποχρεώσεις των ΟΤΑ.
- Οι υποχρεώσεις οφειλών ηλεκτρικής ενέργειας που δεν θα επιδοτηθούν από το κράτος.
- Οι δικαστικές απαιτήσεις και οι υποχρεώσεις έναντι τρίτων που ενδεχομένως θα προκύψουν από αυτές.
- Το κόστος επισκευής και συντήρησης των πεπαλαιωμένων δικτύων των ΔΕΥΑ και οι πιθανή ανάληψη ευθυνών από την ΕΥΔΑΠ για παραβάσεις που προϋπήρχαν.
- Το κόστος αποκατάστασης και επενδύσεων των υποδομών άρδευσης λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΕΥΔΑΠ δεν διαθέτει την απαιτούμενη εμπειρία.
- Δεν διασφαλίζεται ότι δαπάνες που συνδέονται με την προετοιμασία και ενσωμάτωση των ΔΕΥΑ στην ΕΥΔΑΠ υπολογίζονται και λαμβάνονται υπόψη.
- Δεν διασφαλίζεται ότι τα παραδιδόμενα από τους Δήμους στοιχεία για την ενσωμάτωση και αποτίμηση τους θα είναι πλήρη και ακριβή συνεπώς υπάρχει αδυναμία επαλήθευσης και δεν θα αποτυπώνεται η πραγματική οικονομική κατάσταση των φορέων που μεταβιβάζονται.
- Δεν ερμηνεύεται γιατί οι φορείς θα συνεχίσουν να επιδοτούνται από τη στιγμή που θα παύσουν να είναι διαχειριστές των δικτύων.
- Δεν διασφαλίζεται η ΕΥΔΑΠ, ότι αναλαμβάνει μόνο υποχρεώσεις που είναι γνωστές κατά τη μεταβίβαση των ΟΤΑ ΔΕΥΑ και γενικότερα δεν διασφαλίζεται από τις συνέπειες παραλήψεων και πράξεων που έγιναν πριν τη μεταβίβαση αλλά μπορεί να εμφανιστούν μετά από αυτή.
Αυξήσεις στα τιμολόγια
Η εισαγωγή επενδυτικών σχεδίων, η αναγνώριση της ρυθμιζόμενης περιουσιακής βάσης και η ανάκτηση χρηματοοικονομικού κόστους δημιουργούν μηχανισμούς που μπορούν να οδηγήσουν σε αυξημένες χρεώσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η εμπειρία από άλλους ρυθμιζόμενους τομείς δείχνει ότι όταν η απόδοση κεφαλαίου ενσωματώνεται στα τιμολόγια, το κόστος μεταφέρεται τελικά στους καταναλωτές. Η επέκταση των δραστηριοτήτων θα οδηγήσει σε αίτημα προς τη ΡΑΑΕΥ για πιθανή αναπροσαρμογή των τιμολογίων για την 1η ρυθμιστική περίοδο 2025-2029.
Βιωσιμότητα των νέων φορέων
Δεν προκύπτει από πουθενά ότι το νέο επιχειρηματικό σχήμα που θα δημιουργηθεί θα εξασφαλίζει τη βιωσιμότητα των ΕΥΔΑΠ – ΕΥΑΘ καθότι δεν έχει προηγηθεί ουδεμία σχετική μελέτη και δεν έχει υπολογιστεί το συνολικό κόστος του εγχειρήματος.
Περιβαλλοντικές επιπτώσεις
Η αντιμετώπιση της λειψυδρίας απαιτεί ολοκληρωμένη πολιτική προστασίας των υδατικών πόρων, περιορισμό των απωλειών δικτύου, προστασία των λεκανών απορροής και προσαρμογή στην κλιματική κρίση. Το νομοσχέδιο εστιάζει κυρίως σε οργανωτικές και διοικητικές μεταβολές, χωρίς να αντιμετωπίζει επαρκώς τα βαθύτερα περιβαλλοντικά αίτια της κρίσης των υδάτων.
Αντίθεση με τη διεθνή τάση
Την τελευταία δεκαπενταετία δεκάδες πόλεις στην Ευρώπη και διεθνώς έχουν επαναφέρει τις υπηρεσίες ύδρευσης υπό ισχυρό δημόσιο έλεγχο, κρίνοντας ότι το μοντέλο της εμπορευματοποίησης δεν εξυπηρέτησε ούτε την ποιότητα των υπηρεσιών ούτε το δημόσιο συμφέρον. Το προτεινόμενο νομοσχέδιο κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Συμπέρασμα
Το παρόν σχέδιο νόμου αποτελεί ακόμη έναν κρίκο στην αλυσίδα των νομοθετικών παρεμβάσεων της τελευταίας επταετίας, οι οποίες μετασχηματίζουν σταδιακά τη διαχείριση του νερού σε ένα συγκεντρωτικό και έντονα οικονομικοποιημένο μοντέλο. Η προστασία του νερού ως δημόσιου αγαθού δεν διασφαλίζεται μόνο από τη διατήρηση της τυπικής κρατικής ιδιοκτησίας, αλλά από τη δημοκρατική λογοδοσία, τον κοινωνικό έλεγχο, την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και την προτεραιότητα των κοινωνικών αναγκών έναντι των οικονομικών αποδόσεων.
ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ
Η ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ